Colibri 9 Koldo Saratxaga

Zugan sinesten dut

Duela aste batzuk Madrilen, joan den urrian, nazioarteko beste 18 erakunderekin batera kudeaketaren munduan dauden balizko harreman mota ezberdinak jendarteratze aldera ospatu nuen topaketa batean sortutako gogoetak partekatzen hasi nintzen. “Zergatia eta helburua naturalki jariatzen direnean” izeneko lehen artikuluan, erraietatik hitz egiteko nire asmoa aipatu nuen. Eta hala jarraitu nuen egiten “Ustea sortzea da” bigarren artikuluan hala nola “Erraztea aukerak eskaintzea da” hirugarren honetan; horren harira jarraian esan nuen erakundeak armonian jaria daitezen, lider xumeak, hurbilak eta ahal bada hautatuak behar ditugula, hau da, ez zorizkoak. Oraingoan bosgarren artikulu honi ekingo diot laugarrenaren amaieran aipatzen nuen atala, “Pertsonak berdingabeak garela”, garatzeko asmoz, izan ere, izaki berdingabeak izateagatik gauza berdingabeak lor ditzakegu.
Nire mintzaldia amaitzean, hainbat galdera sortu ziren, halaber partekatu nahi ditudanak.

• 1. Galdera “Nola jokatzen da erakunde batean hainbat pertsonek behar berdinak dituztenean eta denak asetzeko adina ez dagoenean? Eta ikusten baduzu pertsona hori zoriontsua izatekotan ez zatekeela egon behar erakundean, edo hori ez dela bere tokia, nola egin tokialdatze hori? Nire esperientzian akatsa ikusi dut, urratsak ematen ditugu besteek hainbat gauza egin ditzaten baina gogoko izaten den jarduera hartan lanean gogo biziarekin aritzeko entzuten ari zintuen magia hori ez da gertatzen…”.

• 2. Galdera “Nola orekatu erritmoak? Pertsona batzuk luze jotzen dute, eta gure saiakera da denak barne hartu ahal izatea; agian helburu bat lortu behar dugu eta zaila da erritmoak bateratzea”.

Erantzuna. Koldo Saratxaga. “Ulertzen dut galderen zentzua dela “nola egin” pertsona guztiak zoriontsu izan daitezen, oreka baten baitan, gogotsu senti daitezen erakunde handi batean eta nola lortu, une jakin batean, haiek bere tokia topatzea.

Exekutiboei egiten diedan galdera bat da zenbat denbora pasatzen duten pertsonekin. Ondo pentsatu eta gero, erantzuten didate lanaldiaren % 15 eta % 20. Begietara begiratzen badiet, gehienek erantzuna zuzen ematearren aitortzen du denbora hori laburragoa izaten dela. Eta hainbat segundo lehenago jendaurrean esan dute bere erakundean pertsonak direla garrantzitsuena. Egia esan, oso denbora gutxi da dedikatzen zaiena. Galdera da: zertan ematen duzu denbora garrantzitsuena pertsonak badira eta haiekin ematen ez baduzu? Ez dira pertsonak ezagutzen eta haiekin ez da harremanik partekatzen, organigramako pertsonei eskuordetzen zaie zeregin hori. Eta zaie eskuordetzen harremana, kontrola baizik. Eta kudeatzen ari dira, horrela ez dago zer aurpegiratu; eboluzio maila horretan daude, eta epe laburrerako helburuak, helburu neurgarriak, lortu nahi dituzte. Ni 6 lagunez osatutako erakundetan aritu naiz, eta 3.000 pertsona metatu ahal izan ditut 14 urtetan zehar, hasieran gutxi gorabehera 100 izanik; denboraren % 90 pertsona horiekin ematen nuen.

Bada zerbait guk K2K gunean egin ohi duguna; enpresa berri batekin elkarlanean hastean, erakunde berri horretarako aldaketak proposatzen ditugunean, beti galdetzen diegu pertsonei proposamenarekin ados al dauden. Egia da asko pentsatzen dugula, eta egia da gehiengoa ados dagoela. Galdera da: galdetu al diegu pertsonei egon nahi duten tokian al dauden? Ziur aski ez, zeren hainbatek ezetz esaten badute, arazo bat daukagu. Baina ez. Ez daukazu arazo bat. Arazo bat atzematen baduzu, zure barnean arazoa atzeman ahal izateko zerbait duzu aztertzeko; eurak ez dute arazorik, arazoa zeurea da; zure arduraren kargutik zaila eta konplexua dirudizu, gauzak nolakoak izan beharko liratekeenaren gainean eskema bat duzulako, bide-orri bat duzu; zure nahia da existitzen ez den etorkizun bat ikustea, etorkizuna zure arrazoiekin diseinatu nahi duzu, zaren horren arabera, zure interesekin, onak edo txarrak ez diren haiekin, zure IDEIEKIN. Hein handi batean 12-14 urtera arte bizi izan dugun hura gara. Zergatik tratu txar batzuk jaso dituen haur bat, horren ondorioz, tratu txarren emailea den gurasoa bihurtzen da? berak bizi izan zuena hori delako eta azkenean uste du agian arrazoi gorenago bat zegoela: “hezteko zela, alproja bat eta lotsagabe bat izan ez zedin”, eta haur horrek azkenean pentsatzen du bere aita halakoa bazen jokabide hark izango lukeela izateko arrazoia eta harena errepikatzen amaitzen du.

Pertsona guztiok musika artxiboak daramatzagu, bakoitzak bereak, eta denak ezberdinak dira. Hala ere, denboraren joanarekin eguneratu egiten ditugu, musika pieza berriak eransten ditugu, eta beste batzuk ezabatu. Eboluzionatzen goaz. Gure ideietan eboluzionatzen ez badugu, eta horiekin diseinatzen ari gara erakundea, ez gara beste pertsonen azalean jartzen. Galdetu ahal badugu, non egon nahi duzu? Zein duzu tokirik gogokoena erakundean? Guk, K2K gunean egiten dugu zeren artxiborik gabe goaz, izan ere, ez dugu ezagutzen pertsonetako bakar bat, gure abiapuntua orri zuri bat baita. Sentitu, pentsatu, partekatu egiten dugu. Erakunde batean harremanak behar bezala jaria daitezen, galderak aurrez aurre egiten ditugu. Eta beti dago 100etik bat, ez 40 edo 60, dioena “hor ez dut egon nahi”. Hor dago arrakasta. Garrantzitsuenak pertsonak dira, ez da haiek dakitela uste duten hura edo ikasi dutena, pertsona bere osotasunean baizik. Utz iezaiozu hobekien sentitzen den tokian egoten eta mesedea egingo diozu erakundeari eta pertsonari. Zeren pertsonak dagokiona gogotsuago biziko du eta hobeto egingo du.

Guztion erritmo berdina lortzea ezinezkoa da, ez da zaila, ezinezkoa da. Ez daude bi pertsona berdin. Nik ezinezkoa dut gogokoen. Erronka eta arriskua atsegin ditut, biziki gainera, zeren inguruan dudan energian hainbeste sinesten dudanez, badakit edozein gauza lortzeko gai garela. Eta esaten zidatenean: “hori zaila da”; esaten nien: “orduan ez goaz bide onetik”. Eta esaten zutenean: “ezinezkoa”; orduan bai, hemen bide onetik goaz”. Zeren ezinezko hori ia lortu duzunean, pertsonek egiten duten jauzia itzela da. Baina egia da ez garela etorri pertsonak aldatzera; beraz, batek 4ko erritmoa badarama herren dagoelako, ez dugu jarri behar lasterketa batean arazo fisikorik ez duen 20 urteko beste batekin, zeren trauma itzela eragingo luke erritmo berean joatera eraman nahi izate horrek. Soilik ohartu behar gara pertsonak bere bizitzako unetan zehar eboluzio maila ezberdinetan daudela; eta besterik gabe pertsona bakoitzak une zehatz honetan ahal duen ekarpena egin dezan espero dezakegu, baina hori atseginez egin dezala, eta egiten duenarekin pozik senti dadila. Gutxiago egin arren, arrakastan gaude, eta gure funtzioa lider eta bidelagun bezala, armonia jaria dadin eragiten dugun pertsona modura, halaber datza besteek ulertzean ezberdinak garela eta denei ezin diegula gauza bera eskatu.

Pertsonen multzoa pertsona anitzen batasuna da. Gora aniztasuna! Ez daude bi orri berdin, bi petalo berdin, bi arrosa berdin, bi intsektu berdin, bi pertsona berdin. Etorkizuna hala nola pertsonen izaera eta pentsaera diseinatzen ari gara. Bat egin, bat egin direnarekin, ez saiatu berdinak izan daitezen”.

• 3. Galdera “Guztiok dugu geure barne zarata, erakundea ere geure zarata horietatik ikusten dugu, soinu horiek bizikidetzan daude, alditan, distortsionatuta. Hainbat pertsona besterentzat zailak gertatzen dira; pertsona horrek agian zuzendaria izan nahi luke baina inguruan ez dago zuzendua izan nahi duenik. Edota agian hark beretzat ontzat ematen duena, edo berak hobesten duena, gainerakoek ez dute berdin ikusten. Beraz, zer egin pertsona den bezalakoa izanik besterentzat kaltegarri ez izateko?”.

• 4. Galdera “Erakundetan gure profilekin egokitzen diren pertsonak bilatzen ditugu, eta nire ustean hemen partekatutako proposamena aurkakoa da. Alegia, zein pertsonekin kontatzen dugu, eta zer sortu genezake elkarrekin garenari helduz? Nire ustean erronka dinamika aldatzean datza. Horren harira, zalantza ugari sortzen zaizkit”.

• 5. Galdera “Arestian grafiko bat ikusi dugu koloreztatuta ditugun TEAL entitateekin partekatzen duguna. Turkesak ez ditut identifikatzen nirekiko lotura gehien duten erlijio erakundeekin. Edota nire proiektuan sartzen zara, hau gara, mendeak daramatzagu izaten, edo alkandora honetan, kortse honetan sartzen zara edo ez da ezer gertatzen, gero arte… Eta horrek gatazka ugari ekartzen ditu. Zer esango zenieke erakunde horiei?”.

Erantzuna. Koldo Saratxaga. “Pertsona zailekin lotutako galderak datoz. Zer egin besteak kaltetu gabe? Ikusten duzuenez, pertsonen arteko harremanak eta bere rolak diseinatu, eraiki nahi genituzke, horiek plastilina bailiran, ez kaltetzeko deseroso sentiarazten direnei eta erakundean trabarik ez egiteko.

Egoistak gara, “honek egiten duenarekin deseroso sentiarazten dit, pertsona hau ez dut gogoko gutxiago egiten duelako”; eta hori gerta liteke ongizate komunaren alde lanean ari den erakunde batean. Ez dut ezagutzen xehetasuna, baina badakit batez bestekoak baino sentsibilitate gehiago duzuela, eta nik hori errespetatu eta miresten dut. Hala ere, berehala pentsatzen dugu “honek esan badit ez duela atsegin…”. Hori gertatzen zaigun bakoitzean, arazoa daukana da esaten dizuenak, “ez dut gogoko honen jokabidea”. Beti, beti, beti. Eta zuk pertsona horrengandik zerbait atsegin ez baduzu, besteak esaten dizulako, arazoa zurea da. Zeren pertsona hori den bezalakoa izaten ari da; zer gertatzen da? Ez da hunkitzen guk nahiko genukeen bezala. Bere musika artxiboa jartzen duenean, ez da zure musika; zure musika artxiboa beste bat da. Zure ideiak beste batzuk dira. Eta besterik gabe esaten duzu, “nora zoaz Beethovenekin goizeko ordu honetan?” bere musika da, baina zuk goizetan musika alaiago bat nahiago duzu, saltsaren arlokoa, goiza alaitzen dizuna eta, besterik gabe, musika ezberdinak dira.

Zer da lider bat? Unearekiko egokia den musika jartzen duena. Hori kudeatzen dugunean, arazoak ditugu; lider izaten garenean ez, zeren gure parte hartzeko jardunean erakundeko pertsonek elkar ulertzea dugu helburu. Pertsonak dauden tokian gatazka dago. Eta eboluzionatuko badugu funtsezkoa da elkar ulertzea, aurrera egitea armonian, neure helburu propioak lortze aldera pertsonak xakeko peoiak bailiran mugitzen aritu beharrean. Gizakien hein handi bat harrapatuta dago, egin behar dutenaren agindua jaso zain. Hori agintea dutenek sortutako kultura da. Hori da humanitatearen errealitatea. Gure helburua izan behar da pertsona guztiak ibaiaren atal bat izatea, elkarrekin jariatu, partekatu, elkar ulertu dezagun. Eta hori lortze aldera prestakuntza, bilera, tailer ugari ospatu behar dira, hurbiltasun handia behar da, entzutea, besteak ulertzen saiatu, gauzak partekatzera animatuz eta gatazka batekin datozenean besarkada bat ematera bultzatuz, gauza mota horiek guztiak. Baina ezin dena da batzuk besteekiko gailentzea esanez “ez dut atsegin dinamika hori, ez dut gogoko bere emaitza, ez dut gogoko nola heltzen den, ez dut gogoko ezertan konpromisorik ez hartzea”. Arazoak ekartzen badizkizu zuk arazoak dituzulako da. Besteei ez ulertzeko, ez onartzeko, eta besteei diren bezala ez errespetatzeko, ezberdinak zaretela ez ulertzeko arazoak.

Eta, orain, pixka bat zirikatu nahi zaituztet. Erabaki ahalmena dutenek, profil definitu eta eroso bat duten pertsonak bilatzen dituzte. Nire gaztaroan egunkarietan enplegu-eskaintzen iragarkiak bistaratzen nituen, asmoa izanik enpresek eskatzen zituzten baldintzak ikustea. Betiere profil kualitatibo bat zen: gaitasunak, esperientziak, ikasketak, etab. Nire esperientzian, enplegu-eskaintzetan azpimarratzen genituen jarrerak, balioak, sentimendutik: “gurekin hunkitzen diren pertsonak nahi ditugu, proiektu komun bat partekatzeko asmotan dabiltzan pertsonak”, eta ez dira beti izaten titulu kopuru handiena duten haiek ekarpen gehien egiteko moduan daudenak. Soilik beharrezko arima badute, ekipaje propio bezala dohainak eta gaitasunak ekartzen badituzte. Gizakiak bere aniztasunagatik aberastasuna, osagarritasuna darizkio, beraz, talde-lana. Gizaki isolatu bat otzana, apala, beldurtia, materialista da, baina ez dakartza ametsa, sormena, aniztasuna, gardentasuna, eta ez du distirarik, freskotasunik, arriskurik, energiarik transmititzen. Gizakiak askotarikoak gara izatez. Aniztasuna lagungarria gertatzen zaizu; gurekin datorren arrakasta aniztasuna errespetatzetik dator. Homogeneotasunak ez dizu laguntzen, zeren beti gauza bera errepikatzen da.

Uste dut Harremanen Estilo Berriarekin operatzen dugun erakundeak gutxietako batzuk garela munduan zeinek, irizpideari jarraiki, ez dugun inoiz inor kaleratzen. Eta sinesten dut gizakiaren jainkotasunean. Eta kaleratzeko aterik dagoenean, naizena, kudeaketa, ekonomia azaltzen dira eta esatera datoz, “20 soberan daude” zeren ate bat dago, beharrezkoa bada, zabaltzen dena. Ate hori ez dagoenean, irudimenaren atea dago, sormenarena, nahi izatearena, aurrera elkarrekin ateratzearena; eta azken finean ideiak diseinatzen ditugu inor ez kaleratzeko. Arrapaladako krisiak jasan izan ditugu ohiko jarduerarekiko % 20, 30, 40arekin, porrot egoera hutsean geratuz eta beti atera gara. Zeren asmamena azaleratzen da eta pentsatu ezinezko irtenbideak dakartza energiak bateratzen direnean gure gainetik dagoen zerbaiterako, helburu partekatu baten alde”.

Artikulu sorta hau ixtera noa eskerrik asko esanez gonbidapen hau luzatu didan erakundeari eta topaketa honetan partaide izan diren pertsona guztiei. Halaber nire esker ona adierazi nahi nuke eskaini zitzaizkidan amaiera hitzengatik: “Zugan nabarmendu nahi nukeen gauza bat da, Koldo, eta nire baitan geratu da, nola so egiten diozun begietara pertsona bakoitzari eta esaten diozun, ZUGAN SINESTEN DUT”.

(Sopuerta, Bizkaia, 1947) Lanbide Heziketa ikasi zuen eta, ondoren, Ingeniaritza Teknikoa, Bilboko Ingeniaritza Teknikoko Eskolan. Bi enpresa-ikastaro eta bi MBA egin zituen, bata Deustuko Unibertsitatean eta bestea Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Maiterekin ezkonduta dago eta bi alaba ditu, Joana eta Ainara, eta lau biloba, Udane, Irati, Ibai eta Aroa.